Mang đồ ăn từ Việt Nam sang các nước Liên minh châu Âu được với nhiều món khô, đã chế biến, không có thịt và sữa như bánh tráng, bún, miến, trà, cà phê rang, bánh kẹo; thịt, sản phẩm thịt, sữa và sản phẩm sữa từ ngoài khối thì hành khách không được mang, trừ vài ngoại lệ hẹp như sữa bột trẻ em; trái cây, rau tươi cần giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, trừ một số ít loại. Thuỷ sản như cá khô, tôm khô, nước mắm thường được mang trong hạn mức dùng cá nhân.
Người Việt ở châu Âu sống tập trung ở Đức, Séc, Pháp, Ba Lan và nhiều nước khác. Quy định chung của khối áp dụng ở mọi cửa khẩu đầu tiên vào khối, kèm thủ tục hải quan của từng nước. Bài này giải thích khung chung, chỉ ra nhóm quà quê nên mang và nên để lại. Lưu ý thêm rằng từng nước có thể khác nhau ở cách khai báo, lối đi khai báo ở sân bay, và hạn mức thuế với một số mặt hàng. Trước ngày bay, bạn tra trang chính thức của Uỷ ban châu Âu và hải quan nước đến.
Quy định chung của cả khối: ba nhóm cần nhớ
Châu Âu chia đồ ăn hành khách mang theo thành ba nhóm theo nguồn gốc. Nhóm thứ nhất là thịt và sữa: hành khách đến từ ngoài khối không được mang thịt, sản phẩm thịt, sữa và sản phẩm sữa, ngoại trừ một vài trường hợp như sữa bột cho trẻ sơ sinh, thức ăn y tế đặc biệt với lượng nhỏ, đóng gói thương mại. Lạp xưởng, chà bông, giò chả, bò khô, bánh có nhân thịt, sữa chua, bơ sữa đều thuộc nhóm này.
Nhóm thứ hai là thuỷ sản, trứng, mật ong và một số sản phẩm động vật khác. Thuỷ sản như cá khô, tôm khô, mực khô, nước mắm thường được mang trong một hạn mức theo khối lượng mỗi người, với điều kiện đã chế biến hoặc không mang dịch bệnh. Trứng, mật ong có hạn mức riêng, nhỏ hơn. Con số cụ thể có thể đổi, kiểm trang chính thức.
Nhóm thứ ba là thực vật: trái cây, rau, lá, hạt, cây con. Từ cuối năm 2019, quy định sức khoẻ thực vật của khối yêu cầu giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật cho trái cây, rau tươi mang vào, kể cả trong hành lý cá nhân, chỉ trừ vài loại như dứa, dừa, chuối, chà là, sầu riêng. Hành khách thường không có giấy này, nên thực tế không mang trái cây, rau tươi.
Lọc giỏ quà quê sang châu Âu (nguyên lý)
Bảng sắp các món quà quê phổ biến vào ba nhóm trên. Không phải danh sách chính thức; khai báo theo yêu cầu của hải quan nước đến khi có hàng thuộc diện phải khai.
| Món quà | Nhóm | Thường gặp |
|---|---|---|
| Lạp xưởng, chà bông, giò chả, nem, khô bò | Thịt | Không mang được |
| Bánh chưng, bánh tét, bánh bao nhân thịt | Thịt | Không mang được |
| Sữa chua, bánh sữa, kẹo sữa có thành phần sữa đáng kể | Sữa | Có thể bị giữ, đọc thành phần |
| Cá khô, tôm khô, mực khô, nước mắm | Thuỷ sản | Thường mang được trong hạn mức |
| Mật ong | Sản phẩm động vật khác | Hạn mức nhỏ, kiểm trước |
| Trứng, trứng muối | Sản phẩm động vật khác | Hạn mức nhỏ hoặc hạn chế, nên tránh |
| Bánh tráng, bún, miến, phở khô | Thực phẩm chế biến từ thực vật | Thường mang được |
| Trà khô, cà phê rang | Thực phẩm chế biến từ thực vật | Thường mang được |
| Xoài, vải, nhãn, rau thơm, ớt tươi | Thực vật tươi | Cần giấy kiểm dịch, thực tế không mang |
| Hạt giống rau quê, cây con | Thực vật | Không mang |
Kẹo, bánh có ít sữa trong thành phần thường được nhìn khác với sữa tươi, sữa chua, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Khi chọn quà, ưu tiên món không có sữa, không có thịt cho chắc.
Những món người Việt ở châu Âu hay nhờ mang
Giò lụa, chả quế cho ngày Tết. Cộng đồng người Việt ở Đức, Séc, Ba Lan đông, nhiều nơi có người làm giò chả tại chỗ. Mang giò chả từ Việt Nam sang là thuộc nhóm thịt, không được phép. Hỏi người thân chỗ mua bên đó.
Rau thơm quê, lá lốt, rau răm. Nhóm thực vật tươi, cần giấy kiểm dịch. Nhiều gia đình người Việt ở châu Âu đã tự trồng trong nhà kính nhỏ, hoặc mua ở chợ châu Á lớn tại các thành phố.
Mắm tôm, mắm ruốc, nước mắm. Thuộc nhóm thuỷ sản, thường mang được trong hạn mức. Đóng gói chống rò như khi bay và để ý hãng bay nối chuyến có quy định riêng không.
Bánh trung thu. Bánh nhân thập cẩm có lạp xưởng thuộc nhóm thịt. Bánh nhân đậu xanh, khoai môn có trứng muối thì vướng nhóm trứng. Nếu muốn mang, chọn bánh chay không trứng và đọc kỹ hộp.
Sữa bột cho cháu nhỏ. Sữa bột trẻ em là một trong số ít ngoại lệ, mang được lượng nhỏ đóng gói thương mại còn nguyên. Tuy vậy, sữa bột bán tại châu Âu rất sẵn, mang từ Việt Nam sang thường không cần thiết.
Gạo nếp, gạo tám quê. Gạo là sản phẩm thực vật đã qua xay xát, nhiều trường hợp mang được lượng nhỏ, nhưng nặng và chợ châu Á bên đó bán sẵn. Nếu muốn mang gạo của nhà làm quà, chọn túi nhỏ, hút chân không, giữ để khai khi được hỏi.
Chuẩn bị vali quà sang châu Âu
Trình tự gọn cho người thân sang thăm hay người về phép quay lại:
- Hỏi người nhận món họ thật sự cần. Ở các thành phố lớn có chợ châu Á, chợ người Việt, nhiều món quê đã có sẵn.
- Lọc bỏ nhóm thịt, sữa, trái cây rau tươi, hạt giống.
- Với nhóm thuỷ sản, mật ong, trứng: ước khối lượng, giữ dưới hạn mức dùng cá nhân mà trang chính thức đang ghi.
- Giữ bao bì gốc có nhãn thành phần; món nhà làm thì dán giấy ghi thành phần bằng tiếng Anh.
- Đóng món chất lỏng chống rò, gom đồ ăn vào một túi trong vali.
- Khi tới sân bay đầu tiên trong khối, nếu có hàng thuộc diện phải khai, đi qua lối khai báo hàng hoá; không chắc thì hỏi nhân viên hải quan.
- Món bị giữ thì để lại, ghi nhớ lý do để lần sau chuẩn bị đúng.
Lưu ý: nếu bạn nối chuyến ở một sân bay trong khối rồi mới tới nước đến, kiểm tra hải quan và kiểm dịch có thể diễn ra ngay ở sân bay nối chuyến đầu tiên, không phải ở điểm cuối.
Anh, Thuỵ Sĩ, Na Uy: không thuộc khối nhưng gần giống
Vương quốc Anh đã rời Liên minh châu Âu và có quy định riêng về thực phẩm hành khách mang vào. Về nguyên lý, Anh cũng hạn chế chặt thịt, sữa từ nhiều nước, kiểm dịch thực vật với trái cây, rau tươi. Do quy định được điều chỉnh sau khi rời khối, bạn tra trang chính thức của Anh thay vì dùng thông tin của khối.
Thuỵ Sĩ và Na Uy không thuộc Liên minh châu Âu nhưng có thoả thuận gần với khối về kiểm dịch, nên quy định với hành khách từ Việt Nam khá tương đồng. Mỗi nước vẫn có hạn mức và cách khai riêng.
Một chuyến đi châu Âu thường qua nhiều nước. Đồ ăn đã vào khối hợp lệ thường đi lại trong khối không bị kiểm lại như ở cửa khẩu đầu tiên, nhưng khi qua biên giới ra ngoài khối, như sang Anh hay quay về Thuỵ Sĩ, là một lần nhập cảnh mới với quy định của nước đó.
Với người Việt sống ở Séc, Ba Lan, Đức mà hay đi lại giữa các nước bằng xe khách, đồ ăn mang từ Việt Nam đã qua cửa khẩu đầu tiên hợp lệ thì đi tiếp trong khối khá thuận. Rắc rối thường xảy ra khi người ta mang đồ ăn từ chợ người Việt ở nước này sang nước ngoài khối, nên nhớ kiểm lại mỗi khi rời khối.
Hạn mức dùng cá nhân: vì sao lượng cũng quan trọng
Với nhóm được phép như thuỷ sản khô, nước mắm, trà, bánh kẹo, câu hỏi tiếp theo là bao nhiêu. Châu Âu đặt hạn mức theo khối lượng mỗi người cho một số nhóm động vật như thuỷ sản, mật ong, trứng, và hải quan mỗi nước có quyền hỏi khi lượng hàng vượt mức dùng cá nhân thông thường, kể cả với nhóm thực vật chế biến. Lý do là hàng mang lượng lớn có thể là hàng buôn bán, phải đi theo thủ tục nhập khẩu thương mại, có kiểm nghiệm, nhãn mác, thuế.
Nhiều người Việt về phép rồi quay lại châu Âu hay được nhờ mang hộ cho cả khu: vài chục gói bánh phở, mười chai nước mắm, mấy ký tôm khô. Tổng lại, vali đó trông giống hàng để bán. Nếu bị hỏi, bạn phải giải thích được đây là quà cho ai. Cách an toàn là chỉ mang phần cho gia đình mình và một vài người thân, phần còn lại để người cần tự mua ở chợ châu Á.
Ví dụ giả định để dễ hình dung: một gia đình ba người mang hai chai nước mắm, vài gói tôm khô, vài gói bánh phở, trà, kẹo là lượng dễ hiểu là quà. Cùng loại hàng mà nhân lên mười lần trong một vali thì khác hẳn. Hạn mức cụ thể cho từng nhóm bạn kiểm trên trang chính thức trước khi đi.
Giỏ quà quê hợp mang sang châu Âu
Một giỏ quà an toàn mà vẫn đúng vị quê, theo tỉnh mới:
- Món nấu bữa: bánh đa, bún khô, miến dong, bánh phở khô, bánh tráng của làng quê nhà.
- Món mặn: nước mắm của Khánh Hoà hay vùng Phú Quốc của An Giang mới, mắm tôm Thanh Hoá đóng hũ nhỏ, tôm khô, mực khô của vùng biển.
- Món ngọt: kẹo lạc, kẹo vừng, kẹo cu đơ Hà Tĩnh, kẹo dừa không sữa.
- Món uống: trà búp Thái Nguyên, trà sen của Hà Nội, cà phê rang xay của Đắk Lắk, Lâm Đồng.
- Món kể chuyện: một gói bánh đặc trưng của làng mà chợ châu Á bên đó không có, kèm vài dòng ai làm, làm vào mùa nào.
Mùa đông châu Âu lạnh và hanh, đồ khô giữ được lâu hơn ở quê. Đó là lợi thế cho giỏ quà khô: người nhận có thể dùng dần đến tận mùa xuân.
Với người thân đã định cư lâu, món quý nhất thường không phải món phổ biến mà là món của đúng làng mình: một gói bánh đa vừng của xã bên, một túi chè của đồi nhà. Những món đó không chợ châu Á nào có, và cũng là món nhẹ, khô, dễ qua cửa nhất.
Câu hỏi thường gặp
Mang nước mắm sang Đức có được không?
Nước mắm thuộc nhóm thuỷ sản chế biến, thường mang được trong hạn mức dùng cá nhân mà Liên minh châu Âu quy định cho hành khách. Đóng gói chống rò theo yêu cầu của hãng bay. Kiểm hạn mức hiện hành trên trang chính thức trước khi đi.
Mang giò chả sang châu Âu có bị tịch thu không?
Giò chả là sản phẩm thịt, thuộc nhóm hành khách đến từ ngoài khối không được mang. Nếu bị phát hiện, hàng bị tịch thu và tiêu huỷ, người mang có thể bị phạt theo luật nước đó. Nhiều cộng đồng người Việt ở châu Âu có người làm giò chả tại chỗ.
Mang trái cây Việt Nam sang Pháp làm quà được không?
Trái cây tươi mang vào Liên minh châu Âu cần giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, trừ một số ít loại như dứa, dừa, chuối, chà là, sầu riêng. Hành khách thường không có giấy này, nên thực tế không mang. Trái cây sấy khô đóng gói là lựa chọn thay thế.
Mang mật ong sang châu Âu được bao nhiêu?
Mật ong thuộc nhóm sản phẩm động vật có hạn mức riêng cho hành khách, thường nhỏ. Con số có thể thay đổi, nên kiểm trang chính thức của Uỷ ban châu Âu hoặc hải quan nước đến. Đóng hũ kín, nắp chắc và để trong hành lý ký gửi.
Bay quá cảnh qua Đức sang Séc thì kiểm ở đâu?
Thường kiểm hải quan và kiểm dịch ở sân bay đầu tiên bạn vào khối và nhận hành lý hoặc làm thủ tục nhập cảnh. Nếu hành lý được chuyển thẳng, cách xử lý có thể khác. Hỏi hãng bay khi đặt vé và tra trang hải quan của nước bạn nhập cảnh đầu tiên.
Có cần khai báo bánh kẹo, trà khi vào châu Âu không?
Bánh kẹo, trà khô không có thịt, sữa và nằm trong mức dùng cá nhân thường không cần khai riêng. Nếu mang lượng lớn, hàng để bán, hoặc có món thuộc diện hạn mức như thuỷ sản, mật ong, nên đi lối khai báo. Không chắc thì hỏi hải quan.