Mang đồ ăn sang Hàn Quốc được với nhiều món khô, đã chế biến, không có thịt như bánh tráng, bún, miến, trà, cà phê rang, bánh kẹo không nhân trứng; sản phẩm thịt như lạp xưởng, chà bông, giò chả, khô bò từ Việt Nam gần như không mang được và bị phạt nếu không khai; trái cây rau củ tươi phần lớn bị cấm. Hàng có nguồn gốc động vật, thực vật phải trình ở quầy kiểm dịch khi nhập cảnh.
Người Việt ở Hàn Quốc đông, gồm người lao động theo chương trình cấp phép việc làm, du học sinh, và nhiều gia đình có con gái lấy chồng Hàn. Mỗi chuyến về thăm nhà rồi quay lại, hay mỗi lần cha mẹ sang thăm con, là một lần quà quê theo vali. Bài này giúp chọn đúng món để chuyến đi không bắt đầu bằng phòng kiểm.
Vì sao Hàn Quốc chặt với thịt từ Việt Nam
Hàn Quốc có ngành chăn nuôi lợn lớn và từng chịu thiệt hại do dịch bệnh vật nuôi. Từ khi dịch tả lợn châu Phi lan rộng ở châu Á, trong đó có Việt Nam, cơ quan kiểm dịch Hàn Quốc tăng mạnh kiểm tra sản phẩm thịt trong hành lý hành khách đến từ các nước có dịch. Virus dịch tả lợn châu Phi tồn tại khá lâu trong sản phẩm thịt chế biến, kể cả thịt muối, thịt sấy, nên một gói lạp xưởng trong vali được coi là rủi ro thật cho ngành chăn nuôi của họ.
Mức phạt cho hành khách không khai sản phẩm thịt từ vùng có dịch đã được nâng lên nhiều lần trong những năm gần đây, và tái phạm bị phạt nặng hơn. Con số cụ thể có thể đổi, bạn tra trang cơ quan kiểm dịch động vật, thực vật Hàn Quốc trước khi bay. Điều không đổi là: sản phẩm thịt trong vali không đáng với rủi ro đó.
Với trái cây tươi, lý do là sâu bệnh thực vật như ruồi đục quả. Phần lớn trái cây nhiệt đới từ Việt Nam không được mang theo người vào Hàn Quốc. Một số loại vào Hàn theo đường thương mại sau khi xử lý và có giấy kiểm dịch, nhưng đó là quy trình của doanh nghiệp, không phải của hành khách.
Nói cách khác, cùng một trái xoài, vào Hàn theo container đã xử lý thì hợp lệ, còn nằm trong vali thì không. Người ở quê hay thắc mắc điều này vì thấy trái cây Việt bày bán ở siêu thị Hàn; câu trả lời nằm ở đường đi của trái cây, không ở loại trái.
Lọc quà quê khi sang Hàn (nguyên lý)
Bảng sắp quà theo mức rủi ro thường gặp. Danh mục chính thức có thể thay đổi theo tình hình dịch bệnh; mọi món có nguồn gốc động vật, thực vật nên trình hoặc khai.
| Nhóm | Thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bánh tráng, bún, miến, phở khô | Thường mang được | Đóng gói kín, có nhãn |
| Trà khô, cà phê rang | Thường mang được | Không lẫn cành lá tươi, hạt sống |
| Bánh kẹo không thịt, không trứng | Thường mang được | Đọc thành phần |
| Nước mắm, mắm đóng kín | Thường được xem xét | Mắm có thịt thì khác; đóng chống rò |
| Cá khô, tôm khô, mực khô | Thường được xem xét | Nên trình ở quầy kiểm dịch nếu không chắc |
| Lạp xưởng, chà bông, giò chả, nem chua, khô bò | Bị cấm, phạt nếu không khai | Sản phẩm thịt từ nước có dịch |
| Bánh chưng, bánh tét, bánh bao nhân thịt | Bị cấm | Nhân thịt lợn |
| Trứng, trứng muối, bánh có trứng | Không nên mang | Sản phẩm gia cầm |
| Trái cây, rau, củ, lá tươi | Phần lớn bị cấm | Sâu bệnh thực vật |
Phần lớn quà quê vẫn nằm ở nửa trên của bảng. Chỉ cần bỏ thói quen gói lạp xưởng, chà bông, bánh chưng là giỏ quà đã an toàn hơn rất nhiều.
Người lao động, cô dâu Việt và những món hay bị nhờ mang
Người lao động được nhờ mang đồ ăn cho cả nhóm. Khi một người về phép rồi quay lại Hàn, bạn bè cùng xưởng hay nhờ mang chà bông, lạp xưởng, mắm cho cả nhóm. Người mang chịu trách nhiệm cho toàn bộ vali, kể cả hàng của người khác. Từ chối nhóm hàng bị cấm là bảo vệ chính mình và hồ sơ lưu trú của mình.
Mẹ sang thăm con gái lấy chồng Hàn. Mẹ thường muốn mang món con thích từ nhỏ: giò, nem, bánh chưng, trái cây mùa. Những món này đều thuộc nhóm bị giữ. Thay bằng món khô của quê, và để con gái chỉ chỗ mua nguyên liệu tại Hàn rồi cùng nấu, vừa đỡ rủi ro vừa có buổi nấu ăn chung.
Du học sinh mang đồ ăn cho vài tháng. Đồ khô nhẹ như bún, miến, gói gia vị không thịt, trà, cà phê là đủ cho thời gian đầu. Ở các thành phố lớn của Hàn có cửa hàng thực phẩm Việt và châu Á.
Mang hộ hàng để bán. Có người nhận mang hộ đồ ăn Việt sang bán cho cộng đồng. Lượng lớn vượt mức dùng cá nhân có thể bị xem là nhập khẩu thương mại, cần thủ tục riêng. Ngoài phạt kiểm dịch, còn có thể vướng hải quan.
Quay lại Hàn sau kỳ nghỉ Tết. Đây là đợt vali nặng đồ ăn nhất trong năm, cũng là đợt kiểm dịch Hàn Quốc thường tăng cường kiểm hành khách từ Đông Nam Á. Bánh chưng, giò, nem còn thừa sau Tết là món hay bị nhét vào vali nhất. Để lại cho người nhà ở quê, mang đồ khô thay thế.
Qua kiểm dịch ở sân bay Hàn Quốc
Trình tự thường gặp khi bạn mang quà quê đến Hàn:
- Trước khi đóng vali, lọc bỏ toàn bộ nhóm thịt, trứng, trái cây tươi. Đọc lại thành phần của mọi loại bánh có nhân.
- Gom đồ ăn vào một túi riêng, giữ bao bì gốc. Món nhà làm thì dán giấy ghi thành phần bằng tiếng Anh hoặc tiếng Hàn nếu có người giúp.
- Xuống máy bay, sau khi qua xuất nhập cảnh và nhận hành lý, nếu có hàng nguồn gốc động vật, thực vật, mang tới quầy kiểm dịch trước khi qua hải quan.
- Khai báo hải quan theo hình thức Hàn Quốc đang áp dụng ở thời điểm bay. Có món cần khai thì khai, không suy đoán rằng mình thuộc diện không cần khai.
- Nếu bị gọi kiểm, mở vali, trả lời từng món. Món bị giữ thì để lại, hỏi lý do.
- Sau chuyến bay, báo lại cho người ở quê và bạn bè danh sách món đã qua, món bị giữ, để lần sau chuẩn bị sát hơn.
Các sân bay lớn của Hàn có chó nghiệp vụ đánh hơi sản phẩm thịt ở khu nhận hành lý. Giấu kỹ không giúp được gì, chỉ làm hậu quả nặng hơn khi bị phát hiện.
Nếu bay nối chuyến qua một sân bay khác trước khi tới Hàn, nhớ rằng nước nối chuyến cũng có thể kiểm hành lý khi bạn phải nhận lại và gửi lại. Hỏi hãng từ lúc đặt vé để biết hành lý có được chuyển thẳng không.
Giỏ quà quê hợp mang sang Hàn
Một giỏ quà an toàn mà vẫn đậm vị quê, ghép từ các vùng, tên tỉnh mới:
- Món nấu bữa: bánh phở khô, bún khô, miến dong của làng quê nhà; gói gia vị nấu canh chua, kho cá dạng khô không thịt.
- Món mặn: một chai nước mắm nhỏ của Khánh Hoà hay vùng Phú Quốc của An Giang mới, đóng chống rò.
- Món ngọt: kẹo dừa của vùng Bến Tre cũ nay thuộc Vĩnh Long, kẹo lạc, mè xửng, bánh đậu xanh.
- Món uống: trà búp Thái Nguyên, trà sen, cà phê rang xay của Đắk Lắk, Lâm Đồng.
- Món cho bếp nhà chồng người Hàn: bánh tráng cuốn, bún khô kèm một tờ ghi cách làm gỏi cuốn, chả giò chay, để cả nhà cùng làm thử.
Với gia đình người Hàn, món Việt dễ được đón nhận thường là món cuốn, món bún, món ít mùi. Mắm có mùi mạnh nên giới thiệu từ từ, và cất kỹ trong tủ lạnh có hộp kín.
Cũng nên tính tới khí hậu. Mùa đông ở Hàn lạnh và khô, đồ khô giữ lâu hơn ở quê; mùa hè nóng ẩm, bánh tráng, bánh phồng dễ hút ẩm, mềm, nên đóng túi nhỏ, dùng tới đâu mở tới đó, cất túi chưa mở trong hộp kín có gói hút ẩm.
Gửi quà quê sang Hàn sau này
Khi con em đã ở Hàn lâu, gia đình thường gửi quà theo đường bưu điện hay chuyển phát. Hàng gửi vào Hàn cũng qua kiểm dịch giống hàng xách tay, nên các nhóm bị cấm vẫn là thịt, trứng, trái tươi. Hàng vi phạm có thể bị giữ, tiêu huỷ, người nhận có thể bị liên hệ. Chọn đơn vị gửi khai nội dung rõ ràng, đừng chọn đường "bao qua" không minh bạch.
Gửi nhiều lần một ít thường hợp hơn gửi một thùng lớn. Một thùng nhỏ vài ký đồ khô mỗi dịp lễ, Tết, kèm vài dòng thư tay, giữ được mối dây với quê mà người nhận cũng không bị dồn đồ trong căn phòng trọ chật.
Chọn thời điểm gửi cũng quan trọng. Dịp trước Tết Nguyên đán, Trung thu, lượng hàng gửi đi nước ngoài tăng mạnh, thời gian chuyển và kiểm có thể kéo dài hơn ngày thường. Đồ khô chịu được chờ, nhưng nếu gửi để kịp một ngày cụ thể, gửi sớm vài tuần. Ghi hạn dùng của từng món trong danh sách gửi kèm, để người nhận biết món nào dùng trước.
Trình kiểm dịch tự nguyện khác gì bị phát hiện
Nhiều người ngại trình đồ ăn ở quầy kiểm dịch vì sợ "tự khai là tự nhận lỗi". Thực tế ngược lại. Ở hầu hết các nước kiểm dịch chặt, trong đó có Hàn Quốc, hàng được hành khách chủ động trình trước khi qua hải quan được xử lý như một việc kiểm tra bình thường: món được phép trả lại, món không được phép giữ lại. Hàng không trình mà bị phát hiện ở khu nhận hành lý hay ở hải quan thì bị xử lý như vi phạm, với mức phạt và hồ sơ đi kèm.
Sự khác nhau đó không nằm ở món hàng, mà ở hành vi. Cùng một gói lạp xưởng, người mang tới quầy kiểm dịch và nói "món này không chắc có được mang không" gần như chỉ mất gói lạp xưởng; người giấu trong vali và bị chó nghiệp vụ phát hiện thì mất gói lạp xưởng cộng khoản phạt. Vì thế, khi không chắc, cứ trình.
Một mẹo nhỏ: đặt túi đồ ăn ở chỗ mở vali ra là thấy ngay. Khi nhân viên hỏi, bạn lấy cả túi ra trong vài giây, thể hiện rõ là không có ý giấu. Với người không nói được tiếng Hàn hay tiếng Anh, tờ danh sách thành phần viết sẵn làm thay phần lớn lời giải thích.
Câu hỏi thường gặp
Mang chà bông sang Hàn Quốc có bị phạt không?
Chà bông là sản phẩm thịt, thuộc nhóm bị cấm khi đến từ nước có dịch tả lợn châu Phi như Việt Nam. Không khai mà bị phát hiện thì có thể bị phạt nặng, tái phạm còn nặng hơn. Chà bông tôm, chà bông cá khô có thể thay thế, vẫn nên trình ở quầy kiểm dịch.
Mang nước mắm sang Hàn Quốc được không?
Nước mắm làm từ cá và muối thường được xem xét như thuỷ sản chế biến và nhiều trường hợp mang được. Đóng gói chống rò, giữ nhãn thành phần, và trình hoặc khai nếu được hỏi. Mắm có thịt thì không nên mang.
Mang trái cây Việt Nam sang Hàn làm quà được không?
Phần lớn trái cây tươi từ Việt Nam không được mang theo người vào Hàn Quốc vì nguy cơ sâu bệnh. Trái cây sấy khô, đóng gói là lựa chọn thay thế. Kiểm danh sách của cơ quan kiểm dịch thực vật Hàn Quốc trước khi bay.
Bánh chưng mang sang Hàn dịp Tết có được không?
Bánh chưng nhân thịt lợn thuộc nhóm sản phẩm thịt bị cấm. Bánh chưng chay không thịt có thể được xem xét nhưng vẫn phải trình ở quầy kiểm dịch. Nhiều cộng đồng người Việt ở Hàn tự gói bánh chưng dịp Tết.
Không biết món nào được mang thì làm sao?
Trình món đó ở quầy kiểm dịch khi nhập cảnh để nhân viên quyết định. Món được phép sẽ được trả lại, món không được phép bị giữ. Trình tự nguyện thường không bị xử lý như khi giấu và bị phát hiện.
Mang thuốc nam, thảo dược khô sang Hàn được không?
Thảo dược khô, rễ, lá thuộc nhóm sản phẩm thực vật, phải trình kiểm dịch, nhiều loại bị giữ. Thuốc đang dùng theo chỉ định bác sĩ thì giữ bao bì gốc và mang kèm đơn thuốc. Không nên mang thảo dược để làm quà.