Khi nhận thùng quà quê lớn mà tủ lạnh nhỏ, việc nên làm là xử lý theo thứ tự: thịt cá cấp đông vào ngăn đá trước, rau và trái chín vào ngăn mát, đồ khô ra chỗ khô thoáng, phần vượt quá sức chứa thì nấu ngay thành món giữ được lâu hơn hoặc chia cho người quen trong ngày. Sau đó báo lại bố mẹ lượng nào là vừa để lần sau thùng quà khớp với tủ.
Người ở trọ, ở căn hộ nhỏ thường có tủ lạnh một hai cánh, ngăn đá chỉ vài túi. Bố mẹ ở quê có tủ đông to, quen nấu cho cả nhà đông người, gửi lên theo sức của tủ ở quê chứ không theo sức của tủ ở phố. Khoảng chênh ấy là lý do nhiều thùng quà quê kết thúc bằng một phần phải bỏ.
Bài viết cho người nhận ở thành phố, từ lúc mở thùng tới lúc nói chuyện với bố mẹ về lần gửi sau.
Hai giờ đầu sau khi nhận thùng
Thứ tự xử lý quan trọng hơn tốc độ. Món nào nhạy với nhiệt thì đi trước, món nào chịu được thì chờ.
- Mở thùng ngay khi về tới nhà, đọc danh sách bố mẹ ghi nếu có.
- Lấy thịt, cá, giò chả ra trước; sờ xem còn đông cứng hay đã mềm, phân làm hai nhóm.
- Nhóm còn cứng cho ngay vào ngăn đá; nhóm đã mềm nhưng còn lạnh để ngăn mát và lên kế hoạch nấu trong hai ngày.
- Rau lá nhặt bỏ lá dập, cho vào túi có lỗ, cất ngăn rau; rau thơm cắm gốc vào cốc nước.
- Trái cây chín ăn trong vài ngày để ngăn mát; trái còn xanh, bưởi, cam để ngoài chỗ thoáng.
- Đồ khô, mắm, bánh kẹo để sau cùng, cất vào hộp kín ở chỗ khô, xa bếp.
- Chụp ảnh và gọi báo bố mẹ đã nhận, kể món nào còn tốt, món nào bị hỏng nếu có.
Nếu về muộn và mệt, ít nhất cũng làm xong ba bước đầu với thịt cá. Rau và trái cây chờ thêm một hai giờ không sao, thịt cá thì không. Người hay nhận quà quê có thể chuẩn bị sẵn vài hộp nhựa, túi có khoá kéo và bút lông trong bếp, để lúc mở thùng không phải loay hoay tìm đồ đựng.
Món nào vào ngăn nào của tủ lạnh nhỏ
Tủ lạnh gia đình có nhiều vùng nhiệt khác nhau. Dùng đúng vùng giúp cùng một chiếc tủ chứa được nhiều và giữ lâu hơn.
| Vùng trong tủ | Hợp với | Không nên để |
|---|---|---|
| Ngăn đá | Thịt cá cấp đông, giò chả muốn để lâu, bánh chưng muốn để dành | Rau lá sống, trứng, chai lọ thuỷ tinh đầy |
| Ngăn mát, kệ dưới cùng | Thịt cá đang rã đông, đặt trong hộp có đáy để khỏi chảy nước | Đồ ăn chín không đậy nắp |
| Ngăn mát, kệ giữa và trên | Đồ ăn chín, giò chả đã mở, mắm đã mở, sữa chua | Thịt sống không bọc |
| Ngăn rau | Rau, trái cây cần mát và ẩm | Thịt cá, đồ có mùi mạnh |
| Cánh tủ | Nước mắm, tương, chai lọ gia vị đã mở | Trứng nếu tủ hay mở đóng nhiều, vì nhiệt độ cánh tủ dao động |
| Ngoài tủ, chỗ khô mát | Bí, khoai, củ, hành tỏi, đồ khô, bánh kẹo, bưởi | Đồ khô gần bếp, gần cửa sổ hắt mưa |
Với ngăn đá nhỏ, mẹo đơn giản nhất là xếp túi thịt phẳng, dựng đứng như xếp sách. Túi phẳng chiếm ít chỗ, đông lại nhanh và dễ lấy từng túi mà không phải dỡ cả ngăn. Trước ngày dự kiến nhận quà, nên ăn bớt hoặc dọn những thứ đã để lâu trong ngăn đá để chừa chỗ, thay vì chờ thùng tới mới xoay xở.
Nấu trước để phần quà vượt sức tủ giữ được lâu hơn
Thịt dư: rim, kho khô hoặc làm chà bông. Phần thịt không còn chỗ trong ngăn đá có thể kho mặn, rim khô hoặc làm chà bông ngay trong ngày. Món đã nấu chín, ít nước, đậy kín cất ngăn mát dùng được thêm vài ngày, và chiếm ít chỗ hơn thịt sống.
Cá: làm sạch, chiên hoặc kho rồi chia hộp. Cá tươi không đủ chỗ đông thì nấu ngay. Cá kho chia hộp nhỏ, mỗi hộp một bữa, vừa tiết kiệm thời gian nấu nướng trong tuần vừa không phải bỏ cá.
Rau lá: chần rồi cấp đông phần không kịp ăn. Rau ngót, rau dền, cải chần sơ, vắt ráo, chia túi nhỏ để ngăn đá. Rau muống, mồng tơi chần xong ăn ngay vẫn ngon hơn để đông.
Trái chín: ăn ngay, làm sinh tố hoặc cấp đông thịt quả. Xoài, mít, chuối chín cùng lúc nhiều có thể bóc thịt quả, chia túi để ngăn đá, dùng dần làm sinh tố hay chè.
Bánh chưng, bánh tét: cắt khoanh, bọc kín, để ngăn đá. Bánh nhiều thì cắt từng khoanh vừa ăn, bọc màng thực phẩm, cấp đông. Khi ăn rã đông rồi hấp hoặc rán lại.
Giò chả đã mở: thái phần, bọc kín. Cây giò to ăn không hết trong vài ngày thì thái thành khoanh, bọc kín từng phần rồi cấp đông. Phần đang ăn để ngăn mát, bọc màng kỹ để mặt giò không khô và không ám mùi tủ.
Đồ khô và đồ mắm: cất cho cả tháng không mốc, không ám mùi
Phần đồ khô thường chiếm nửa thùng quà nhưng lại hay bị cất qua loa vì nghĩ đồ khô thì bền. Thật ra ở căn hộ, phòng trọ thành phố, đồ khô hỏng chủ yếu vì ẩm và vì côn trùng, không vì thời gian. Một túi măng khô, nấm hương để mở miệng trong tủ bếp gần bồn rửa chỉ vài tuần mùa mưa là có mốc.
Cách cất gọn là chia đồ khô vào hộp kín hoặc lọ có nắp, mỗi hộp một loại, dán tên. Khô cá, mực, tôm khô có mùi mạnh nên để trong ngăn mát hoặc ngăn đá nếu còn chỗ, vừa giữ lâu vừa không ám mùi ra tủ bếp. Măng khô, miến, nấm, mộc nhĩ, chè để chỗ khô, cao, tránh xa bếp nấu và bồn rửa.
Mắm, nước mắm, tương đã mở nên đậy nắp chặt, lau sạch miệng chai sau mỗi lần dùng, để ở cánh tủ lạnh hoặc chỗ mát trong bếp. Mắm cá, mắm tép đã mở để ngăn mát sẽ giữ được vị lâu hơn và ít bốc mùi ra phòng nhỏ.
Gạo mới gửi từ quê nên đổ vào thùng có nắp, không để nguyên bao tải dưới gầm bếp. Nếu nhiều, chia một phần vào chai nhựa sạch, đậy kín, để chỗ mát; gạo trong chai kín ít bị mọt hơn bao hở. Thỉnh thoảng mở hộp đồ khô ra kiểm một lượt: thấy mọt, mốc hay mùi dầu khét thì xử lý sớm, tránh lây sang hộp bên cạnh.
Chia quà quê cho hàng xóm, đồng nghiệp sao cho người nhận vui
Chia bớt quà quê là cách tốt để không phí, và cũng là cách người xa quê kết thân ở nơi mới. Nhưng chia cũng cần khéo. Món dễ chia nhất là trái cây, bánh kẹo, đồ khô đóng gói gọn: người nhận không phải lo cất, không phải nấu ngay.
Với đồ tươi như thịt cá, chỉ nên chia cho người thân quen, biết họ có tủ đông và nấu ăn ở nhà. Nói rõ món đó là gì, làm hôm nào, đã cấp đông hay chưa, để họ cất và dùng đúng. Đừng mang thịt cá đã mềm ra chia cho đồng nghiệp ở công ty, vì không biết họ sẽ để nó trên bàn bao lâu.
Khi chia ở nơi làm việc, một túi trái cây hay một hộp bánh kẹo quê đặt ở góc chung, kèm một mẩu giấy ghi tên món và vùng quê, thường được đón nhận nhiều hơn so với chia từng người. Người thích sẽ tự lấy, người không quen vị cũng không phải ngại từ chối.
Với mắm, khô cá có mùi mạnh, chỉ chia cho người đã biết là thích. Một hũ mắm mở ra trong văn phòng chung có thể làm cả phòng khó chịu, lại khiến món quà quê bị nhớ đến theo cách không hay.
Nói với bố mẹ gửi vừa đủ mà không làm bố mẹ buồn
Nhiều người con ngại nói với bố mẹ "gửi ít thôi" vì sợ bố mẹ nghĩ con chê. Kết quả là bố mẹ tiếp tục gửi nhiều, con tiếp tục phải bỏ, và cả hai bên đều mệt. Cách nói hiệu quả nhất là nói bằng con số và hình ảnh cụ thể thay vì một lời từ chối chung chung.
Ví dụ: chụp ảnh ngăn đá đã đầy và nói "ngăn đá của con chỉ chứa được chừng này túi, lần sau mẹ gửi ba túi thịt thôi, con ăn hết rồi mẹ gửi tiếp". Hoặc "rau mẹ gửi con ăn được hai bữa đầu, phần còn lại bị úng, lần sau mẹ gửi bí với gừng nhiều hơn rau muống". Bố mẹ nghe cụ thể sẽ thấy con quý món quà và muốn nó được dùng hết, chứ không phải chê.
Cũng nên khen đúng món. Món nào cả nhà ăn hết nhanh nhất, món nào đồng nghiệp hỏi xin công thức, kể cho bố mẹ nghe. Đó là thông tin giúp bố mẹ chọn món cho lần sau, và là niềm vui thật sự của người gửi quà.
Nếu bố mẹ vẫn gửi nhiều vì thương, có thể đề nghị một cách khác: phần thịt cá để dành khi con về quê ăn ở nhà, còn thùng gửi lên chủ yếu là những thứ ở phố khó tìm như mắm mẹ làm, rau trong vườn, gạo mới. Bố mẹ vẫn được gửi, con vẫn dùng hết, mà không ai phải tiếc.
Đi vắng khi thùng sắp tới: nhờ ai nhận, dặn gì
Người đi làm, đi công tác không phải lúc nào cũng ở nhà đúng ngày thùng quà tới. Vài cách xử lý:
- Nhờ người ở cùng nhà, cùng phòng nhận giúp, dặn rõ phần nào cho vào ngăn đá ngay.
- Nhờ hàng xóm thân có tủ đông giữ hộ phần thịt cá, hẹn ngày lấy.
- Báo nhà xe hoặc người giao hàng giữ hàng ở văn phòng nếu chỉ có đồ khô, hẹn ngày lấy.
- Báo bố mẹ lùi ngày gửi phần đồ tươi; đồ khô có thể gửi trước.
- Không nhờ bảo vệ toà nhà giữ đồ tươi nếu quầy không có tủ lạnh.
- Gửi cho người nhận hộ ảnh danh sách món để họ biết đâu là đồ cần lạnh.
- Khi về, cảm ơn người nhận hộ bằng chính một phần quà quê trong thùng; đó cũng là cách giữ được người sẵn lòng giúp cho những lần sau.
Trong nhóm gia đình, ghi sẵn lịch đi vắng trong tháng giúp bố mẹ chủ động chọn ngày gửi, thay vì phát hiện ra khi thùng đã lên xe. Bố mẹ lớn tuổi không quen nhóm nhắn tin thì một cuộc gọi đầu tháng nói qua lịch của con cũng đủ.
Câu hỏi thường gặp
Nhận thùng quà quê lúc khuya, mệt thì nên làm gì trước?
Ít nhất xử lý ngay phần thịt cá: món còn đông cứng cho vào ngăn đá, món đã mềm để ngăn mát và nấu trong hai ngày. Rau, trái cây và đồ khô có thể để tới sáng hôm sau, miễn là để chỗ mát, thoáng.
Ngăn đá nhỏ không chứa hết thịt bố mẹ gửi thì làm sao?
Nấu ngay phần dư thành món kho khô, rim hoặc chà bông, cất ngăn mát dùng dần; hoặc chia cho người thân quen có tủ đông. Lần sau chụp ảnh ngăn đá gửi bố mẹ để thống nhất lượng gửi vừa với tủ.
Có nên chia thịt cá quê cho đồng nghiệp ở công ty không?
Chỉ nên chia đồ tươi cho người quen biết có tủ đông và nấu ăn ở nhà, kèm thông tin món làm hôm nào, đã cấp đông chưa. Ở nơi làm việc, chia trái cây, bánh kẹo, đồ khô đóng gói gọn tiện hơn nhiều.
Trứng quê nên để trong cánh tủ lạnh hay ngăn mát?
Cánh tủ có nhiệt độ dao động nhiều mỗi lần mở cửa, nên nếu tủ hay mở thì để trứng ở kệ trong ngăn mát sẽ ổn định hơn. Trứng không rửa trước khi cất, chỉ rửa ngay trước khi nấu.
Làm sao nói bố mẹ gửi ít lại mà bố mẹ không buồn?
Nói bằng con số và hình ảnh cụ thể: ngăn đá chứa được bao nhiêu túi, rau ăn được mấy bữa thì úng, món nào cả nhà ăn hết nhanh nhất. Bố mẹ sẽ hiểu là con muốn món quà được dùng hết chứ không phải chê.
Bánh chưng quê gửi lên nhiều quá thì cất thế nào?
Cắt bánh thành khoanh vừa ăn, bọc kín bằng màng thực phẩm rồi cấp đông. Khi ăn rã đông trong ngăn mát rồi hấp hoặc rán lại, bánh vẫn ngon và không phải bỏ phần để lâu bị lại gạo hay mốc.