Gửi quà quê từ miền Bắc vào TP.HCM bằng đường hàng không đáng dùng khi thùng có món chỉ ngon trong một hai ngày: giò chả, cốm tươi, vải thiều, rau đặc sản, thịt cá đã cấp đông. Đồ khô, mứt bánh, đồ đóng chai thì đi đường bộ vẫn ổn và tiết kiệm hơn. Đường bay cũng có giới hạn riêng: hàng có mùi mạnh như mắm tôm, sầu riêng, chất lỏng nhiều và một số loại hàng dễ cháy thường bị hạn chế hoặc từ chối.
Quãng Hà Nội – TP.HCM đường bộ dài khoảng một nghìn bảy trăm cây số. Chuyển phát đường bộ thường mất vài ngày, trong khi đường bay thường chỉ một hai ngày tính cả lấy và giao. Khoảng chênh đó quyết định món tươi còn hay mất, chứ không phải hãng nào tốt hơn.
Bài viết cho bố mẹ ở đồng bằng Bắc Bộ gửi vào cho con ở phía Nam, và cho người con muốn nhận một thùng quà Tết, quà mùa mà vẫn còn vị.
Ba cách gửi bay cho một thùng quà gia đình
Người gửi cá nhân thường không làm việc trực tiếp với hãng bay. Có ba cách hay dùng, mỗi cách hợp với một kiểu thùng.
| Cách gửi | Người gửi làm gì | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Chuyển phát chọn dịch vụ đường bay | Mang thùng ra bưu cục hoặc hẹn lấy tại nhà, chọn gói đi bay | Thùng vừa và nhỏ, cần giao tận nhà | Bên chuyển phát có danh mục hàng không nhận riêng |
| Gửi hàng hoá qua đại lý ở sân bay | Mang thùng ra kho hàng hoặc đại lý, người nhận ra kho phía Nam lấy | Thùng nặng, cần đi chuyến sớm nhất | Người nhận phải ra kho, giờ nhận theo giờ làm việc của kho |
| Nhờ người quen đi máy bay mang hộ | Đóng thùng sẵn, đưa người đi | Món quý, ít, cần trao tận tay | Hành lý của người đi phải theo quy định hãng bay; không nhờ người mang thứ họ không biết bên trong |
Với cách thứ ba, người gửi nên mở cho người mang hộ xem từng món và tự tay họ đóng nếu họ muốn. Không ai nên mang hộ một thùng mà mình không biết có gì; đó là nguyên tắc an toàn ở mọi sân bay.
Hàng thường bị hạn chế hoặc từ chối khi đi bay
Danh mục cụ thể khác nhau theo hãng bay, đơn vị chuyển phát và thay đổi theo thời gian, nên luôn hỏi lại trước khi đóng thùng. Về nguyên lý, các nhóm sau hay gặp vấn đề:
- Hàng có mùi rất mạnh như mắm tôm, mắm tép, sầu riêng, mít chín: dễ bị từ chối vì ảnh hưởng tới hàng khác và khoang chứa.
- Chất lỏng số lượng nhiều, chai lọ thuỷ tinh không bọc kỹ: nguy cơ vỡ, rò do va đập và chênh áp.
- Rượu nồng độ cao, cồn, bật lửa, bình xịt, pin rời: thuộc nhóm hàng nguy hiểm hoặc có điều kiện riêng.
- Đá khô dùng để giữ lạnh: là hàng có điều kiện trong vận chuyển hàng không, người gửi gia đình không nên tự cho vào.
- Động vật sống, kể cả gia cầm, cá còn sống: cần thủ tục và đơn vị nhận chuyên biệt, không gửi như thùng quà thường.
- Thực phẩm không có bao bì, đang chảy nước: bị yêu cầu đóng gói lại hoặc từ chối nhận.
Mắm tôm là ví dụ hay gặp nhất: người miền Bắc ở phía Nam rất nhớ, nhưng gửi bay thì khó. Thay vào đó, mắm có thể đi đường bộ, bọc nhiều lớp, đi cùng đồ khô; còn thùng bay chỉ giữ những món thật sự cần nhanh. Sầu riêng cũng vậy: người ở phía Nam mua sầu riêng dễ hơn người ở phía Bắc, nên chiều gửi ngược từ Nam ra Bắc mới là chiều hay vướng, và cách xử lý tương tự.
Những món đáng trả thêm để đi bay
Giò lụa, chả quế, chả cốm. Giò chả làm ở quê thường không chứa chất bảo quản, nên để ngoài vài ngày đường bộ là mất. Đi bay, có túi đá gel và thùng xốp, người nhận cho ngay vào ngăn mát hoặc ngăn đá là giữ được vị.
Cốm tươi mùa thu. Cốm tươi chỉ ngon trong vài ngày đầu, để lâu cứng và mất mùi. Gói trong lá sen hoặc lá ráy như cách người bán vẫn gói, rồi cho vào túi kín và hộp cứng để khỏi nát, đi đường bay mới còn giữ được độ dẻo.
Vải thiều đầu hè. Vải của vùng Lục Ngạn, nay thuộc Bắc Ninh sau khi Bắc Giang cũ nhập vào, hay Thanh Hà, nay thuộc Hải Phòng, thâm vỏ rất nhanh sau khi hái. Gửi bay trong ngày hái, để nguyên chùm, giữ mát nhưng không ướp đá trực tiếp.
Thịt cá đã cấp đông. Gà quê, cá sông, thịt lợn nhà nuôi đã cấp đông cứng, đóng túi kín, thùng xốp có đá gel đi bay thường tới nơi vẫn còn đá. Đi đường bộ vài ngày thì gần như không giữ được.
Bánh tươi trong dịp lễ. Bánh chưng, bánh giầy, bánh gai mới gói đi bay tới nơi còn mềm; đi đường bộ dễ chua, mốc. Bánh nên để nguội hẳn, bọc kín và có giữ lạnh trong thùng.
Đóng thùng cho đường bay: chống rò, chống dập, chống chênh áp
Thùng hàng đi bay bị bốc xếp nhiều lần và nằm trong khoang chịu chênh áp, khác với thùng nằm trên một chiếc xe khách.
- Chia món tươi vào túi kín riêng, ép bớt không khí, buộc chặt; túi phồng lên vì chênh áp dễ bục ở mép.
- Chai lọ chỉ đổ khoảng tám phần, nắp quấn băng dính, mỗi chai một túi, xếp đứng giữa thùng, chèn kín xung quanh.
- Đặt các túi đồ tươi vào thùng xốp, túi đá gel ở trên và hai bên; không dùng đá viên tan nước, không dùng đá khô.
- Dán kín mép nắp thùng xốp, rồi đặt cả thùng xốp vào một thùng giấy cứng bên ngoài cho khỏi vỡ góc.
- Ghi rõ trên thùng: hàng thực phẩm, để đứng, giữ mát; ghi tên, số điện thoại người nhận ở hai mặt thùng.
- Khai đúng tên từng món khi gửi; khai chung chung để tránh bị hỏi dễ dẫn tới thùng bị giữ lại kiểm tra và mất thêm thời gian.
Với một thùng chỉ có đồ khô và bánh kẹo đóng gói sẵn, không cần thùng xốp; một thùng giấy cứng chèn giấy đủ chặt là đủ. Thùng xốp chỉ dành cho phần cần giữ lạnh.
Khối lượng quy đổi: vì sao thùng nhẹ mà phí vẫn cao
Hàng đi bay thường được tính theo khối lượng lớn hơn trong hai số: khối lượng thật cân được, và khối lượng quy đổi tính từ kích thước thùng. Lý do là khoang máy bay chật theo thể tích, một thùng to nhưng nhẹ vẫn chiếm chỗ như một thùng nặng. Hệ số quy đổi cụ thể do từng đơn vị đặt ra.
Ví dụ giả định: một thùng xốp to chứa vài gói cốm, vài cây giò và nhiều đá gel chỉ nặng vài cân, nhưng tính theo kích thước lại ra gấp đôi. Nếu chuyển sang thùng nhỏ hơn vừa khít với lượng hàng, phí có thể giảm đáng kể mà hàng vẫn đủ lạnh.
Vì vậy, khi gửi bay nên làm ngược với thói quen gửi xe khách: không cố nhét thêm đồ khô vào cho "đầy thùng", vì đồ khô đi đường bộ rẻ hơn mà không mất gì. Chỉ cho vào thùng bay những món thật sự cần nhanh, chọn thùng vừa với chúng, và để phần còn lại đi một kiện đường bộ riêng.
Một cách khác là gom nhiều người cùng gửi. Vài gia đình cùng quê, con cháu cùng ở một khu phía Nam, có thể đóng chung một thùng lớn, người nhận chia nhau. Thùng to đầy hàng thì khối lượng thật và quy đổi gần nhau hơn, ít bị thiệt.
Phía người nhận ở TP.HCM
Nếu gửi qua kho hàng sân bay, người nhận phải ra kho phía Nam lấy theo giờ làm việc của kho, mang giấy tờ tuỳ thân và mã gửi hàng. Nên hỏi trước kho mở cửa giờ nào, có giữ lạnh hàng chờ hay không, và chuyến bay dự kiến hạ cánh lúc mấy giờ để không phải chờ lâu.
Nếu gửi qua chuyển phát giao tận nhà, giữ máy điện thoại trong ngày giao hàng. Đồ tươi bị giao không thành công một lần là thêm nửa ngày nằm kho, đá gel có thể tan hết.
Khi nhận, mở thùng ngay: sờ đá gel còn lạnh không, các túi còn kín không. Giò chả, cốm, bánh cho vào ngăn mát hoặc ngăn đá ngay; vải thiều để ngăn mát, ăn sớm. Món nào đã ấm, có mùi lạ thì bỏ, không tiếc. Cuối cùng gọi báo bố mẹ thùng tới lúc nào, còn lạnh ra sao, để lần sau điều chỉnh lượng đá và thời điểm gửi.
Người nhận ở chung cư hay khu trọ có bảo vệ, lễ tân nên dặn trước nơi gửi giữ hàng có tủ lạnh hay không. Nhiều nơi chỉ nhận giữ bưu kiện ở quầy, không có chỗ giữ lạnh, nên thùng đồ tươi để ở đó cả buổi chiều nắng thì công giữ lạnh suốt quãng bay coi như mất. Nếu không về kịp, nhờ hàng xóm thân cho vào tủ giúp, hoặc hẹn người giao hàng sang khung giờ tối khi đã có người ở nhà.
Chọn ngày và giờ gửi để thùng không nằm chờ
Đường bay chỉ nhanh khi thùng lên được chuyến sớm. Thùng giao cho bưu cục buổi chiều muộn có thể phải chờ tới chuyến hôm sau, trong khi thùng giao buổi sáng thường kịp đi trong ngày. Trước khi gửi đồ tươi, hỏi rõ bên nhận gửi giờ chốt hàng đi bay là mấy giờ, và nếu lỡ giờ chốt thì thùng nằm ở đâu, có được giữ mát không.
Nên tránh gửi đồ tươi vào chiều thứ sáu và trước ngày nghỉ. Thùng tới kho phía Nam đúng lúc cuối tuần, nhiều nơi giao hàng chậm lại hoặc kho nghỉ, đá gel sẽ không đủ sức chờ. Đầu tuần và giữa tuần là thời điểm an toàn hơn cho một thùng giò chả hay một thùng vải.
Những tuần cận Tết, mùa vải chín rộ, lượng hàng gửi Bắc – Nam tăng mạnh, cả đường bay lẫn đường bộ đều có thể chậm hơn bình thường. Vào những dịp đó, gửi sớm vài ngày đồ có thể cấp đông, để những ngày sát lễ chỉ còn vài món thật sự phải tươi, hoặc nhờ người nhà đi máy bay mang hộ.
Một mẹo nhỏ giữa hai đầu: bố mẹ chụp ảnh phiếu gửi gửi cho con ngay khi gửi xong, con theo dõi mã và chủ động gọi khi hàng tới thành phố. Chủ động một cuộc gọi thường giúp thùng được giao sớm hơn so với chờ người giao hàng tự sắp xếp lượt giao.
Câu hỏi thường gặp
Gửi mắm tôm từ Hà Nội vào TP.HCM bằng đường bay được không?
Thường gặp khó vì mắm tôm có mùi rất mạnh, nhiều hãng bay và đơn vị chuyển phát hạn chế hoặc từ chối. Nên hỏi trực tiếp đơn vị định gửi; nếu không được thì cho mắm đi đường bộ, bọc nhiều lớp và đặt đứng ở đáy thùng đồ khô.
Có được dùng đá khô để giữ lạnh thùng quà gửi bay không?
Đá khô là hàng có điều kiện trong vận chuyển hàng không, phải khai báo và đóng gói theo quy định riêng. Người gửi gia đình không nên tự cho vào thùng; túi đá gel cấp đông kỹ và thùng xốp kín là đủ cho phần lớn thùng quà tươi.
Vì sao thùng nhẹ mà phí gửi bay lại tính cao?
Vì hàng đi bay thường tính theo khối lượng quy đổi từ kích thước thùng nếu số này lớn hơn khối lượng thật. Thùng to nhẹ bị tính như thùng nặng, nên chọn thùng vừa khít với hàng và tách đồ khô sang đường bộ sẽ đỡ thiệt.
Gửi cốm tươi từ Hà Nội vào Nam giữ thế nào cho khỏi cứng?
Gói cốm trong lá như cách người bán vẫn gói, cho vào túi kín rồi đặt trong hộp cứng, giữ mát nhưng không để chạm đá trực tiếp. Đi đường bay trong ngày, người nhận ăn sớm hoặc cất ngăn mát vài hôm.
Nhờ người quen đi máy bay mang hộ thùng quà cần lưu ý gì?
Cho người mang hộ xem từng món bên trong, đóng thùng theo quy định hành lý của hãng họ bay, và không cho vào những thứ thuộc nhóm hạn chế. Người mang hộ cũng nên từ chối bất kỳ thùng nào họ không biết rõ bên trong.
Vải thiều gửi bay vào TP.HCM để được mấy ngày?
Vải thâm vỏ nhanh sau khi hái, nên ăn càng sớm càng ngon. Gửi trong ngày hái, để nguyên chùm, giữ mát không ướp đá trực tiếp, người nhận cất ngăn mát thì thường còn đẹp trong vài ngày đầu.