Gửi đồ Tết từ quê lên thành phố: gửi trước ngày nào, món nào gửi sớm, nhờ mang

Đồ Tết từ quê lên thành phố nên gửi theo hai đợt: đồ khô, mứt, mắm, gạo nếp, đồ cấp đông được gửi sớm từ khoảng giữa tháng Chạp; còn bánh chưng, giò chả, thịt đông và đồ tươi thì gửi trong khoảng ngắn trước khi các đơn vị vận chuyển nghỉ Tết, hoặc nhờ người đi lên mang theo. Càng sát Tết, xe càng kín, hàng càng dễ chậm, và có lúc nhiều nơi ngừng nhận hàng.

Mỗi năm, những ngày cuối tháng Chạp là lúc lượng hàng gửi giữa quê và phố tăng mạnh nhất. Cùng lúc đó người đi đường đông, xe khách ưu tiên chở khách, nhiều đơn vị chuyển phát quá tải rồi tạm nghỉ trong những ngày Tết. Thùng quà gửi sai thời điểm có thể nằm trong kho qua cả kỳ nghỉ.

Bài viết cho bố mẹ ở quê có con không về ăn Tết hoặc về muộn, và cho gia đình muốn gửi quà Tết lên cho anh chị em, họ hàng ở thành phố. Các mốc ngày trong bài là gợi ý để tính, không phải lịch của đơn vị nào; mỗi năm nên hỏi trực tiếp nhà xe, bưu cục lịch nghỉ cụ thể.

Vì sao gửi đồ cận Tết hay chậm và hay hỏng

Những ngày giáp Tết, hàng gửi đi từ quê và hàng gửi về quê cùng tăng. Nhà xe khách phải chọn giữa chở người và chở hàng, khoang hành lý chật vì hành lý của chính khách đi về. Một thùng hàng gửi có thể bị để lại cho chuyến sau, rồi chuyến sau nữa.

Đơn vị chuyển phát cũng vậy. Lượng đơn tăng mạnh làm kho trung chuyển dồn ứ, thời gian giao kéo dài hơn ngày thường. Gần Tết, nhiều nơi thông báo ngừng nhận một số loại hàng như hàng tươi sống, hàng cồng kềnh, hoặc ngừng hẳn trong mấy ngày nghỉ. Những thông báo này thay đổi theo từng năm và từng đơn vị.

Rủi ro hỏng vì thế tăng theo. Thùng đồ tươi dự tính đi một ngày có thể thành ba ngày. Bánh chưng, giò chả gửi chiều hai mươi tám có thể tới nơi sau mồng ba, khi người nhận đã về quê hoặc đã đi chơi Tết.

Nói cách khác, cận Tết thì cách nghĩ phải ngược với ngày thường: không phải chọn đường nhanh nhất, mà là chọn thời điểm sớm nhất mà món vẫn còn dùng được khi tới, và chuẩn bị cho trường hợp chậm. Một thùng tới sớm vài ngày, nằm trong ngăn đá của người nhận, an toàn hơn nhiều so với một thùng tới đúng hôm trước Tết nhưng đã qua ba ngày đường.

Lịch gửi lùi từ ngày Tết: một mốc gợi ý

Bảng dưới là cách chia mốc theo âm lịch mà nhiều gia đình dùng. Hãy dịch theo lịch nghỉ thực tế của nhà xe, bưu cục nơi mình gửi.

Với rượu, chỉ gửi rượu có nguồn gốc rõ ràng, đóng chai kín, và nhắc người nhận uống có chừng mực, không lái xe sau khi uống. Rượu không rõ nơi nấu có nguy cơ methanol, không nên làm quà dù dịp Tết.

Bánh chưng, giò chả, thịt đông: gửi hay nhờ mang

Bánh chưng, bánh tét. Bánh mới luộc để nguội hẳn, ráo nước, bọc kín, có thể cấp đông rồi gửi trong thùng có đá; người nhận để ngăn đá, khi ăn hấp lại. Nếu không có cách giữ lạnh và đường gửi nhiều ngày, nhờ người đi lên mang theo là an toàn hơn.

Giò lụa, chả quế. Giò chả làm ở nhà thường không có chất bảo quản nên hỏng nhanh hơn hàng bán sẵn. Muốn gửi xa thì cấp đông ngay khi giò nguội, gửi trong thùng xốp có đá, người nhận cất ngăn đá và rã trong ngăn mát trước khi ăn.

Thịt đông. Món thịt đông của miền Bắc dựa vào trời lạnh và tủ lạnh để đông. Gửi xa dễ chảy ra khi gặp nóng, đặc biệt khi gửi vào phía Nam. Thường người ta gửi thịt sống đã cấp đông, người nhận tự nấu ở phố. Nếu muốn gửi đúng vị nhà, có thể gửi kèm mộc nhĩ, nấm hương, bì lợn đã làm sạch và cách nấu của mẹ.

Dưa hành, củ kiệu. Đồ muối chua để được khá lâu, nhưng nước dưa rò ra là phiền cả thùng. Đựng hũ nhựa kín, nắp quấn băng dính, túi hai lớp, đặt đứng ở đáy.

Trái cây chưng Tết. Bưởi, phật thủ, cam, quýt chọn quả còn cứng để chưng được lâu. Xếp ở thùng riêng, lót kỹ, không để chung với đồ có đá.

Thùng quà Tết cho con ở lại thành phố ăn Tết

Có những người con không về quê được vào dịp Tết: làm ca trực, vé đắt quá, mới đi làm chưa được nghỉ, hoặc ở nước khác về muộn. Với họ, thùng quà Tết từ quê không chỉ là đồ ăn, mà là phần Tết của gia đình gửi theo.

Thùng này nên đủ để con nấu một mâm cơm nhỏ ngày Tết theo kiểu nhà: một cặp bánh chưng hoặc bánh tét, một khoanh giò, ít măng khô, miến, gói gia vị quen của mẹ, hành muối hoặc củ kiệu. Mỗi thứ một ít, đủ cho một hai người, không cần nhiều như mâm cỗ ở quê.

Nên gửi sớm hơn lịch thường vài ngày, vì người nhận ở lại thành phố thường bận làm, mà nhiều đơn vị vận chuyển nghỉ sớm. Một tờ giấy nhỏ ghi cách nấu món canh măng hay cách hấp bánh kèm theo giúp người con, nhất là người mới ra ở riêng, làm được bữa cơm Tết của mình. Nếu con ở trọ không có nồi to để luộc lại bánh, chọn bánh nhỏ hoặc cắt sẵn khoanh và cấp đông, chỉ cần hấp hay rán là ăn được.

Cùng với thùng quà, một cuộc gọi video vào giờ cả nhà ăn cơm tất niên ở quê có khi là món quà thứ hai mà người con chờ nhất.

Đóng thùng mùa Tết: trời lạnh phía Bắc, trời nóng phía Nam

Tháng Chạp ở miền Bắc thường lạnh, đôi khi rét đậm. Đây là lợi thế cho việc gửi đồ tươi trong nội vùng phía Bắc: một thùng xốp có đá đi trong những ngày rét giữ lạnh lâu hơn hẳn mùa hè. Nhưng khi thùng đi vào phía Nam, nơi Tết vẫn nắng ấm, mọi tính toán phải như mùa nóng: đủ đá, cấp đông kỹ, người nhận lấy ngay.

Mùa Tết ở miền Bắc còn hay có mưa phùn, ẩm. Đồ khô như măng, miến, mứt dễ hút ẩm trong lúc đóng thùng và trên đường. Đóng túi kín ngay khi lấy ra khỏi chỗ cất, không để túi mở trên bàn cả buổi.

Với thùng đi từ phía Nam ra Bắc, ngược lại, bánh tét, mứt dừa, lạp xưởng từ trời nắng sang trời ẩm lạnh. Bánh tét nên cấp đông trước; mứt và lạp xưởng đựng hộp kín để khỏi chảy đường, mốc khi gặp nồm cuối mùa.

Dù đi hướng nào, ghi rõ trên thùng: hàng Tết, thực phẩm, giữ mát. Thùng mùa Tết rất nhiều và trông giống nhau, chữ to và tên người nhận ở hai mặt thùng giúp tránh nhầm lẫn. Thùng nào có đồ đông lạnh nên ghi thêm ngày đóng thùng, để người nhận biết thùng đã đi bao lâu khi kiểm.

Thùng quà Tết tới chậm qua kỳ nghỉ: kiểm gì, giữ gì, bỏ gì

Đồ khô, mứt, mắm còn kín. Thường vẫn dùng được. Kiểm túi có bị thấm nước, có mốc, có mùi lạ không; túi nào còn kín, khô thì cất như bình thường.

Thịt cá, giò chả đã mềm, ấm. Đây là phần phải nghiêm khắc nhất. Món đã nằm nhiều ngày ở nhiệt độ thường, không còn lạnh, thì bỏ, dù trông vẫn còn đẹp. Vi khuẩn có thể đã sinh sôi mà chưa có mùi rõ.

Bánh chưng, bánh tét. Bánh còn lạnh, không nhớt, không chua thì hấp lại kỹ rồi ăn sớm. Bánh có mùi chua, lá nhớt, nhân đổi màu thì bỏ cả chiếc, không cắt bỏ phần hỏng rồi ăn phần còn lại.

Trái cây. Bưởi, cam vỏ dày thường còn tốt; trái chín mềm bị dập thì nhặt riêng, phần còn lành ăn ngay.

Báo lại người gửi. Kể rõ thùng nằm ở đâu, chậm bao lâu, món nào phải bỏ. Thông tin đó giúp năm sau cả nhà chọn ngày gửi sớm hơn hoặc đổi sang nhờ người mang. Nếu thùng thất lạc hoặc hỏng do bên vận chuyển, giữ phiếu gửi và ảnh chụp để làm việc với họ khi các đơn vị hoạt động lại.

Giảm rủi ro mùa cao điểm

Trong mùa đông hàng nhất năm, vài việc nhỏ giúp thùng quà tới đúng người, đúng lúc:

• Hỏi trước nhà xe, bưu cục ngày cuối cùng nhận hàng và ngày hoạt động lại sau Tết.
• Không gửi đồ tươi vào ngày cuối cùng trước khi đơn vị nghỉ; gửi trước đó ít nhất một hai ngày.
• Ghi tên, số điện thoại người nhận to, rõ trên hai mặt thùng và trên phiếu gửi; thêm một số dự phòng.
• Chụp ảnh thùng, phiếu gửi, gửi ngay cho người nhận.
• Người nhận theo dõi và lấy hàng ngay khi tới, không để thùng nằm qua kỳ nghỉ.
• Chia hàng thành nhiều thùng vừa phải thay vì một thùng rất lớn, để nếu một thùng bị để lại chuyến sau thì phần kia vẫn tới.
• Món quý nhất, như cặp bánh mẹ gói, nên đi theo người thay vì đi theo xe hàng.

Sau Tết, chiều ngược lại cũng đông không kém: người đi làm trở lại phố mang theo quà quê. Phần mang theo người được giữ tốt nhất; phần gửi sau nên đợi vài ngày khi các đơn vị đã giải hết hàng tồn từ trước Tết. Đồ Tết còn thừa ở quê như bánh chưng, giò đã để nhiều ngày thì nên ăn ở nhà hoặc chia cho hàng xóm, đừng gửi đi xa thêm, vì chúng đã dùng gần hết thời gian an toàn của mình trước khi lên xe.

Câu hỏi thường gặp

Nên gửi đồ Tết từ quê lên thành phố trước ngày nào?

Đồ khô và đồ cấp đông nên gửi từ khoảng giữa tháng Chạp; bánh chưng, giò chả gửi trước khi nhà xe và bưu cục nghỉ Tết ít nhất một hai ngày. Mỗi năm lịch nghỉ khác nhau, nên hỏi trực tiếp nơi định gửi.

Gửi bánh chưng vào Nam dịp Tết có bị hỏng không?

Bánh chưng để ngoài trời nóng phía Nam lâu ngày dễ chua, mốc. Bánh nên để nguội, ráo, bọc kín, cấp đông và đi trong thùng có đá; người nhận cất ngăn đá ngay. Nếu không giữ lạnh được, nhờ người đi vào mang theo sẽ an toàn hơn.

Gần Tết nhà xe có nhận gửi hàng không?

Nhiều nhà xe vẫn nhận nhưng ưu tiên chở khách, có thể để hàng lại chuyến sau hoặc ngừng nhận hàng cồng kềnh trong những ngày cao điểm. Hỏi trước ngày nhận cuối cùng và giờ chuyến xe để tính.

Con không về quê ăn Tết thì nên gửi gì?

Một thùng nhỏ đủ để con nấu một mâm cơm Tết kiểu nhà: bánh chưng hoặc bánh tét, một khoanh giò, măng khô, miến, gia vị quen, hành muối. Gửi sớm hơn ngày thường vài ngày và kèm cách nấu nếu con mới ra ở riêng.

Giò chả nhà làm gửi xa dịp Tết cần chú ý gì?

Giò chả nhà làm ít chất bảo quản nên hỏng nhanh. Cấp đông ngay khi giò nguội, gửi trong thùng xốp có đá, người nhận cất ngăn đá và rã đông trong ngăn mát trước khi ăn, không để ngoài nhiệt độ phòng lâu.

Có nên gửi rượu quê làm quà Tết không?

Chỉ nên gửi rượu có nguồn gốc rõ ràng, chai kín, bọc kỹ, và hỏi nhà xe có nhận hay không. Rượu không rõ nơi nấu có nguy cơ methanol; người nhận dùng có chừng mực và không lái xe sau khi uống.