Đồ ăn quê gửi cho con là sinh viên ở ký túc xá nên là những món ăn ngay hoặc chỉ cần cơm trắng đi kèm, để được nhiều ngày không cần tủ lạnh, không có mùi mạnh và chia được thành gói nhỏ: chà bông, cá cơm hay tôm rim khô, muối vừng, muối lạc, lạc rang, bánh kẹo quê, trái cây vỏ dày. Đồ tươi sống, đồ cần nấu và mắm mùi nồng thường không hợp với phòng ở chung.
Nhiều bố mẹ vẫn gửi cho con sinh viên theo kiểu gửi cho người đã đi làm: gà, thịt, rau, mắm, gạo. Đến nơi con không có bếp để nấu, không có tủ lạnh để cất, phòng sáu tám người chung một góc, cuối cùng phải cho bạn hoặc bỏ đi. Gửi đúng món cho hoàn cảnh ký túc xá thì cùng một tấm lòng mà con dùng được hết.
Bài viết cho bố mẹ có con năm nhất mới lên thành phố học, và cho các bạn sinh viên muốn nói với bố mẹ mình thật sự cần gì.
Ký túc xá khác phòng trọ ở những điểm nào
Điều đầu tiên bố mẹ nên hỏi con là phòng ở có được nấu ăn không. Nhiều ký túc xá không cho đun nấu trong phòng vì lo cháy nổ, chỉ có khu bếp chung hoặc không có. Nếu con không nấu được, mọi món cần chế biến như thịt sống, cá tươi, rau, gạo đều trở thành gánh nặng.
Điều thứ hai là tủ lạnh. Có phòng có một tủ nhỏ chung cho cả phòng, có phòng không có. Tủ chung thì mỗi người chỉ được một ngăn nhỏ, không thể chứa cả thùng quà. Không có tủ thì chỉ còn những món để được ở nhiệt độ phòng.
Điều thứ ba là không gian và mùi. Phòng nhiều người, mỗi người một giường và một ngăn tủ cá nhân. Một hũ mắm mở ra là cả phòng ngửi thấy, một túi khô cá để trong ngăn là kiến, gián tìm tới. Bố mẹ gửi gì cũng nên nghĩ con sẽ cất nó ở đâu trong một ngăn tủ nhỏ.
Cuối cùng là lịch học. Sinh viên đi học cả ngày, nhận hàng ở cổng ký túc xá hay phòng quản lý theo giờ quy định. Thùng tới lúc con đang ở lớp có thể nằm ở phòng bảo vệ tới tối, nên càng không hợp với đồ tươi.
Món quê hợp và không hợp với ký túc xá
Bảng chia theo những gì sinh viên thường có: cơm mua ở căng tin hoặc nồi cơm điện nhỏ nếu được phép, một ngăn tủ cá nhân, có thể có một ngăn tủ lạnh chung.
| Món | Hợp hay không | Vì sao |
|---|---|---|
| Chà bông, ruốc thịt, ruốc tôm sấy khô kỹ | Rất hợp | Ăn với cơm, xôi, bánh mì; để được lâu nếu khô và đóng kín |
| Cá cơm, tôm rim khô, mặn | Hợp | Món mặn khô ít nước giữ được vài ngày đến cả tuần ở chỗ mát, tuỳ độ khô |
| Muối vừng, muối lạc, lạc rang | Rất hợp | Bền, rẻ công, ăn cơm trắng cũng ngon |
| Bánh kẹo quê, bánh khô, mứt | Hợp | Ăn vặt khi học khuya, chia cho bạn cùng phòng |
| Trái cây vỏ dày: bưởi, cam, quýt | Hợp | Để được nhiều ngày không cần tủ lạnh |
| Thịt, cá tươi, rau lá | Không hợp | Không có bếp, không có chỗ cất lạnh |
| Thịt kho, cá kho nhiều nước | Chỉ khi có tủ lạnh | Món chín nhiều nước để ngoài nhanh hỏng |
| Mắm tôm, mắm cá, khô cá nướng | Không hợp | Mùi mạnh làm phiền phòng chung, dễ kéo côn trùng |
Món gửi lên ký túc xá đáng giá nhất thường không phải món đắt, mà là món mẹ làm được ở nhà và con không mua được ngoài căng tin: hũ chà bông, lọ muối vừng, túi tôm rim. Trái cây vỏ dày cũng nên chọn quả chưa chín hẳn, để con ăn dần trong tuần mà không phải lo quả hỏng trong ngăn tủ kín.
Làm sẵn ở nhà cho bền hơn
Chà bông sấy thật khô. Chà bông, ruốc thịt bền lâu là nhờ được đảo, sấy tới khi tơi và khô. Chà bông còn ẩm, còn dính tay để trong lọ kín vài ngày là có thể mốc. Để nguội hẳn rồi mới cho vào lọ.
Món rim nên khô và mặn hơn ăn ở nhà một chút. Tôm rim, cá cơm rim cho con mang đi nên rim cạn nước hơn, vị đậm hơn. Ít nước thì giữ được lâu hơn ở chỗ mát; đậm vị thì ăn ít cũng đủ với cơm trắng.
Muối vừng, muối lạc rang kỹ, để nguội rồi mới giã. Vừng lạc rang chưa chín kỹ hoặc giã lúc còn nóng thì hơi ẩm đọng lại, nhanh ôi dầu. Rang vàng đều, để nguội hẳn, giã vừa, cho vào lọ thuỷ tinh hoặc hộp nhựa kín.
Thịt kho mặn chỉ khi con có tủ lạnh. Nhiều mẹ quen gửi thịt kho tiêu, thịt kho mặn. Món này kho khô, mặn thì để được hơn món kho nhiều nước, nhưng vẫn là món chín có thịt, nên chỉ gửi khi con có chỗ cất lạnh và ăn trong vài ngày.
Không gửi đồ đã mở hoặc đã ăn dở. Lọ đã mở dùng ở nhà, đi thêm một chặng đường xa, nguy cơ hỏng cao hơn lọ mới làm. Gửi cho con nên là mẻ mới, đóng ngay khi làm xong.
Bánh quê chọn loại khô, ít nhân ướt. Bánh đa, bánh gai khô, bánh in, kẹo lạc, kẹo vừng để được lâu hơn hẳn bánh có nhân thịt hay nhân đậu ướt. Bánh tươi như bánh giầy, bánh tẻ, bánh nậm chỉ hợp khi con nhận và ăn ngay trong ngày, nên để dành khi con về nhà.
Chia gói nhỏ và ghi ngày làm
Sinh viên ăn ít mỗi lần, mở túi to ra để lâu dễ hỏng. Chia nhỏ giúp mỗi lần chỉ mở một phần.
- Chia chà bông, muối vừng, tôm rim thành nhiều lọ hoặc túi nhỏ, mỗi phần đủ ăn chừng ba bốn ngày.
- Dùng hộp nhựa có nắp khít hoặc lọ thuỷ tinh nhỏ bọc kỹ; với túi, dùng túi có khoá kéo dày.
- Ghi ngày làm lên từng hộp bằng bút lông hoặc mẩu giấy dán.
- Xếp các hộp đứng trong một thùng giấy nhỏ, chèn giấy cho khỏi xô.
- Bỏ thêm một ít túi chống ẩm loại dùng cho thực phẩm vào thùng đồ khô nếu có sẵn, đặt ngoài các hộp chứ không bỏ lẫn vào món ăn.
- Gửi kèm danh sách nhỏ: món nào ăn trước, món nào để lâu hơn.
Con mở hộp nào thì ăn hết hộp đó trong vài ngày, đậy nắp ngay sau mỗi lần lấy, và không dùng thìa đã dính nước bọt xúc vào hộp chung. Những thói quen nhỏ này giữ cho món ăn bền hơn nhiều so với hộp to dùng chung cả tháng.
Phòng ở chung: mùi, côn trùng và chia cho bạn
Phòng ký túc xá là nơi nhiều người sống sát nhau, nên đồ ăn quê vừa là niềm vui chung vừa có thể thành chuyện phiền nếu không khéo. Đồ ăn cất trong hộp kín, đậy chặt thì không có mùi lan ra, kiến và gián cũng khó tìm tới. Túi ni lông buộc tạm thì chỉ vài hôm là có kiến bò vào.
Bánh kẹo quê, trái cây là thứ dễ chia cho bạn cùng phòng nhất, và là cách để con hoà nhập nhanh trong năm đầu. Bố mẹ có thể gửi dư một chút những món này, ghi rõ "phần để mời bạn", để con không phải tiếc khi chia.
Ngược lại, món có mùi mạnh như mắm, khô cá nướng, dưa muối nên tránh hoặc gửi rất ít, đóng thật kín. Cùng là món quê nhưng không phải ai cũng quen mùi, và một bạn cùng phòng khó chịu là chuyện dài cả năm học.
Cuối học kỳ, con nên dọn ngăn tủ trước khi về quê nghỉ. Đồ ăn bỏ quên trong ngăn suốt kỳ nghỉ là nguồn côn trùng cho cả phòng khi quay lại. Món nào còn dùng được thì mang về hoặc tặng bạn ở lại, món đã mở lâu thì bỏ.
Khi con có bếp chung và một ngăn tủ lạnh
Không phải ký túc xá nào cũng khắt khe. Nhiều nơi có khu bếp chung mỗi tầng, nhiều phòng có tủ lạnh nhỏ, sinh viên năm trên cũng hay chuyển ra ở ghép có bếp. Khi đó thùng quà có thể rộng hơn, nhưng vẫn nên theo nguyên tắc ít và gọn.
Thịt, cá nhà nuôi có thể gửi nếu đã chia túi rất nhỏ, mỗi túi đủ một bữa cho một hai người, cấp đông cứng và con cho ngay vào ngăn đá. Một ngăn đá dùng chung thường chỉ đủ chỗ cho vài túi, nên gửi nhiều hơn là làm khó con với bạn cùng phòng.
Rau tươi gửi vừa đủ một hai bữa, còn lại là gia vị như chanh, ớt, sả, tỏi, những thứ để được lâu mà nấu món nào cũng cần. Gạo thì gửi một túi nhỏ, đựng hộp kín cho khỏi mọt. Nước mắm nhà làm nên rót vào chai nhỏ, nắp vặn chặt, để con dùng dần mà không làm phiền ai.
Bố mẹ nên hỏi con thường nấu những món gì, thay vì đoán. Một sinh viên chỉ biết nấu cơm và luộc rau thì một hộp thịt rim sẵn có ích hơn cả con gà sống phải tự sơ chế.
Gửi theo nhịp học kỳ
Sinh viên cần đồ quê nhiều nhất vào ba lúc: đầu học kỳ khi mới lên và chưa quen ăn uống ở thành phố, mùa thi khi thức khuya và ít thời gian đi ăn, và sau Tết khi vừa xa nhà. Gửi vào đúng ba lúc này hơn là gửi đều mỗi tuần.
Đầu học kỳ, con thường mang theo một phần từ nhà khi lên, nên thùng gửi sau đó chỉ cần bổ sung. Mùa thi, những món ăn ngay như bánh, sữa, trái cây, chà bông giúp con đỡ phải ra ngoài. Sau Tết, bánh chưng, giò chả nhà làm thì nên cho con mang theo khi đi chứ không gửi, vì người mang tay giữ được tốt hơn thùng nằm ở phòng bảo vệ.
Bố mẹ cũng nên hỏi con lịch nhận hàng của ký túc xá: phòng quản lý nhận giữ hàng giờ nào, có giữ qua đêm không, có quy định về hàng thực phẩm không. Một số nơi yêu cầu sinh viên tự ra nhận, không giữ hộ đồ dễ hỏng. Biết trước thì chọn được ngày gửi sao cho con nhận ngay.
Với con năm nhất, những tuần đầu xa nhà là lúc nhớ nhà nhất. Một thùng nhỏ gửi trong tháng đầu, có vài món mẹ làm và một tờ giấy viết tay, đôi khi có ý nghĩa hơn cả thùng lớn gửi sau đó. Không cần nhiều, chỉ cần đúng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Gửi chà bông cho con ở ký túc xá để được bao lâu?
Chà bông sấy thật khô, để nguội hẳn rồi đóng lọ kín, cất chỗ khô mát thường để được khá lâu, lâu hơn hẳn các món kho. Nên chia nhiều lọ nhỏ, mở lọ nào ăn hết lọ đó trong vài ngày, và bỏ nếu thấy mốc hay mùi lạ.
Có nên gửi gạo cho con sinh viên không?
Chỉ nên gửi khi con được nấu cơm trong phòng hoặc có bếp chung và có chỗ cất gạo kín. Nếu con ăn ở căng tin, gạo chỉ chiếm chỗ trong ngăn tủ nhỏ và dễ bị mọt khi để lâu.
Thịt kho mặn gửi lên ký túc xá có an toàn không?
Thịt kho mặn kho khô để được hơn món kho nhiều nước, nhưng vẫn là món chín có thịt. Chỉ nên gửi khi con có tủ lạnh và ăn trong vài ngày; không có tủ lạnh thì thay bằng chà bông hay muối vừng.
Làm sao để đồ ăn trong ký túc xá không bị kiến?
Cất tất cả đồ ăn trong hộp nhựa nắp khít hoặc lọ thuỷ tinh, đậy ngay sau mỗi lần lấy, không để túi buộc tạm hay vụn bánh trong ngăn tủ. Lau sạch chỗ để đồ ăn và dọn ngăn tủ trước mỗi kỳ nghỉ.
Nên gửi đồ cho con sinh viên bao lâu một lần?
Thường gửi theo nhịp học kỳ hiệu quả hơn gửi đều mỗi tuần: đầu kỳ, mùa thi và sau Tết. Mỗi lần gửi vừa đủ cho vài tuần, chia gói nhỏ, để con không phải bỏ đồ hỏng vì ăn không kịp.
Con không thích mùi mắm thì gửi món mặn nào thay?
Muối vừng, muối lạc, chà bông, tôm rim khô hay cá cơm rim là những món mặn ăn với cơm trắng mà mùi nhẹ hơn mắm nhiều. Chúng cũng hợp với phòng ở chung hơn và dễ chia cho bạn.